Ryczałtem nazywamy pewną, z góry przyjętą, sumę, która jest identyczna dla wszystkich następujących m-cy. Ryczałt podatkowy z drugiej strony, to uproszczona metoda podatku, która liczenia nie bierze pod uwagę podstawy wymiaru podatku.
W ryczałcie od przychodów księgowanych, podstawę opodatkowania tworzy dochód, który nie jest zmniejszony o koszty jego uzyskania. Taki rodzaj rozliczenia ma swoje minusy i zalety. Do pierwszych uwzględnić możemy między innymi to, że przy małych przychodach, taki rodzaj rozliczenia nie opłaca się podatnikowi, który w takim przypadku odnosić będzie większe straty, niż korzyści. Wadą jest również brak możliwości rozliczania się wraz ze współmałżonkiem a także niemożliwość odrzucenia tego typu rozliczania na rzecz innej w trakcie roku podatkowego. Dużymi atutami są zaś sposobność prowadzenia uproszczonej księgowości oraz duże korzyści osiągane przy małych wydatkach prowadzenia działalności.
Są jednak pewne obostrzenia, które nakłada prawo polskie (ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.)). Przepisy mówią, że ryczałtowcami mogą być:
• Osoby fizyczne, spółki cywilne a także spółki jawne osób fizycznych, które otrzymują przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, którzy nie są zmuszeni do tworzenia pełnej księgowości a także ich przychód nie był wyższy niż pułap upoważniający do niniejszego wyboru (250 000 euro) lub też dopiero zaczynają działalność (w takiej sytuacji nie obowiązuje pułap),
• Osoby fizyczne otrzymujące dochody z ramienia umowy najmu, poddzierżawy, podnajmu, dzierżawy lub podobnych umów
Ryczałtowcami nie będą natomiast:
• Producenci wyrobów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym (odstępstwo stanowi wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii),
• W niektórych sytuacjach, również osoby podejmujące w roku podatkowym działalność gospodarczą po zmianie działalności (ze współmałżonkiem albo bez),
• Osoby korzystające z okresowego zwolnienia z podatku dochodowego,
• Osoby rozpoczynające działalność gospodarczą samodzielnie albo w spółce, jeżeli w ubiegłym roku podatkowym osoba taka albo minimum jeden ze wspólników, robił czynności, które wkraczają w zakres działalności przedsiębiorstwa,
• Osoby fizyczne osiągające przychody z tytułu prowadzenia: działalności w zakresie kupna-sprzedaży wartości dewizowych, niektórych wolnych zawodów (np. lekarze, lekarze stomatolodzy, felczerzy, technicy dentystyczni, nauczyciele udzielający lekcji na godziny, nie związani żadną umową, lekarze weterynarii, tłumacze, położne, pielęgniarki), lombardów, handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych, aptek,
• Odliczający podatek w formie karty podatkowej na zasadach opisanych w rozdziale 3
Od 20 maja 2010 roku zmieniły się w pewnym stopniu reguły, dotyczące osób fizycznych, osiągających dochód z racji umowy najmu, dzierżawy, podnajmu, poddzierżawy albo podobnych umów (ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 473)). Obecnie płatnik podatku VAT, który zaczął taką działalność gospodarczą i chciałby zostać ryczałtowcem, przedstawia pisemne oświadczenie naczelnikowi odpowiedniego urzędu skarbowego, do dwudziestego dnia miesiąca kolejnego po miesiącu, w którym osiągnął pierwszy przychód. Jeżeli przychód ten został uzyskany w grudniu, ma on na to czas do końca roku podatkowego.