Kodeks Pracy jest głównym źródłem prawa pracy obowiązującego w Polsce. Dokument ten pochodzi z dnia 26.06.1974r. (wszedł w życie 1 stycznia 1975r.). Kodeks Pracy reguluje w głównej mierze stosunek pracy, który zachodzi między zatrudniającym a zatrudnionym (powstanie, trwanie i jego zakończenie), ale także:
• Określa prawa oraz powinności pracodawców i zatrudnionych, tryb pracy, wypoczynek, ochronę pracy, bezpieczeństwo i higienę pracy, rozstrzyga spory ze stosunku pracy,
• Określa dziedzinę i sposób tworzenia innych praw w obszarze prawa pracy,
• Ustala zasadnicze instytucje prawa,
• Waży o trybie korzystania z k.c., jak również zastosowywania k.p. poza jego prawidłowym zakresem,
• Kształtuje fundamentalne zasady prawa
Kodeks Pracy był niejednokrotnie modyfikowany, mimo to i tak niektóre pojęcia powiązane ze stosunkiem pracy możemy odnaleźć w innych ustawach. Są wśród nich:
• Ustawa o związkach zawodowych (Dz.U.01.79.854 ze zm.),
• Ustawa o organizacjach pracodawców (Dz.U.91.55.235),
• Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U.02.112.980)
Prócz Kodeksu Pracy, źródłami prawa pracy w naszym kraju są:
• Zarządzenia,
• Układy zbiorowe (regulaminy, statuty) zawierane między zatrudniającymi a związkami zawodowymi,
• Rozporządzenia
Do podstawowych praw, które daje nam k.p. należy między innymi, prawo do posiadania samodzielnie wybranej pracy, w której zatrudniony będzie miał zapewnione bezpieczeństwo i higienę, a także w której nie poczuje się wyszydzany i obrażany. Według prawa, pracownik powinien otrzymywać uczciwe honorarium za swą pracę oraz móc skorzystać z prawa do urlopu.
W ustawie zapisane jest również, że wszelkie umowy, regulaminy i statuty, które powstają w trakcie trwania stosunku pracy, nie mogą być mniej korzystne dla zatrudnionego, aniżeli te zawarte w k.p..
Mały słownik
Pracodawca – osoba prawna, fizyczna albo instytucja organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która zatrudnia pracowników, spełniając przy tym określone warunki społeczne i prawne
Pracownik – osoba fizyczna zatrudniona na umowę o pracę, świadcząca wcześniej opisane zadania związane ze stanowiskiem, na którym się znajduje
Stosunek pracy – specyficzna więź prawna, która wytwarza się pomiędzy zatrudniającym a pracownikiem po wcześniejszym określeniu jej zasad
Zatrudnienie – fakt posiadania pracy przez zatrudnionego albo w odwrotnej sytuacji, fakt przyjęcia do pracy pracownika
Umowa o pracę – specjalny typ kontraktu między pracownikiem a zatrudniającym, na zasadzie którego zatrudniony obowiązuje się wyświadczać określony typ pracy na korzyść pracodawcy, a pracodawca wypłaca mu za to wynagrodzenie
Umowa zlecenie – typ kontraktu, na zasadzie którego osoba fizyczna zgadza się płatnie albo nieodpłatnie świadczyć pewną czynność prawną
Umowa o dzieło – typ umowy, na podstawie której osoba fizyczna obowiązuje się do świadczenia określonego w umowie „dzieła”, za które dostanie wynagrodzenie od zamawiającego