Zgodnie z art. 22 d. ust.2. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i właściwie art.16 d . ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, płatnik powinien prowadzić zestawienie środków trwałych. Składniki majątku lokuje się w powyższym rejestrze najpóźniej w miesiącu oddania ich do użytkowania. Dalszy okres wprowadzenia uznaje się za ujawnienie środka trwałego.
Prawodawca nie sprecyzował jednego nakazanego przepisami wzoru zestawienia środków trwałych. Jednakże powinna ona zawierać informacje potrzebne do obliczenia wartości odpisów amortyzacyjnych dla celów podatkowych. Warto pamiętać, że w odniesieniu do środków trwałych o niewielkiej wartości, tj. takich, których wartość początkowa nie przekracza 3500zł, płatnik może nie umieszczać ich w zestawieniu środków trwałych, przy czym w tej sytuacji środki pieniężne poniesione na ich kupno składają się na cenę osiągnięcia przychodów w miesiącu dostarczenia ich do używania.
Wartość początkowa środka trwałego
Sposób wytyczania wartości początkowej, zgodnie z którą środki trwałe wykazywane są w zestawieniu, jest inny w zależności od tego, jaką metodąnastąpiło zakup (art.22g. updof; art.16g. updop).
I tak za wartość początkową uważa się w przypadku:
- uzyskania w drodze spadku, darowizny lub w inny bezpłatny sposób- wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa określa tę wartość w niższej wysokości,
- uzyskania w postaci aportu wprowadzonego do spółki cywilnej lub osobowej spółki handlowej - określoną przez wspólników na dzień wniesienia cenę każdego z środków trwałych nie wyższą od ich wartości rynkowej z dnia wniesienia,
- uzyskania w związku z likwidacją osoby prawnej - określoną przez podatnika wartość każdego z środków trwałych nie wyższą od ich wartości rynkowej,
- kupno - cenę nabycia, a w razie częściowo płatnego nabycia - cenę nabycia powiększoną o wartość przychodu będącego różnicą między wartością rynkową z dnia nabycia zapłaconą ceną,
- stworzenia we własnym zakresie - kwota wyprodukowania.
Jeżeli nie jest możliwe wytyczenie wartości sprzedaży, należy sprecyzować w inny sposób jej wartość godziwą, czyli kwotę, za jaką dany element aktywów mógłby zostać zastąpiony, a zobowiązanie rozliczone na warunkach transakcji rynkowej, pomiędzy zainteresowanymi i doskonale poinformowanymi, niepowiązanymi ze sobą stronami.
Cena nabycia
Za cenę nabycia uważa się – według art.22 g. ust.3 updof (art.16 g. ust.3 updof ) - cenę należną zbywcy zwiększoną o koszty w związku z nabyciem naliczone do dnia przekazania środka do stosowania: w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji, zmniejszoną o podlegający odliczeniu podatek od towarów i usług (VAT nie podlegający odliczeniu powiększa wartość początkową środka trwałego). W wypadku importu cena nabycia zawiera cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku.
W wypadku, gdy nie można sprecyzować ceny nabycia przed dniem założenia ewidencji, wartość początkową tych środków przyjmuje się w wysokości wynikającej z wyceny zrealizowanej przez podatnika, z uwzględnieniem cen rynkowych środków trwałych z grudnia roku poprzedzającego rok stworzenia zestawienia.
Koszt wytworzenia
Tymczasem za koszt wyprodukowania (art.22g. ust.4 updof / art.16g. ust.4 updof ) uważa się wartość, w cenie nabycia, zużytych do wyprodukowania rzeczowych części składowych majątku, usług obcych, zapłat za prace wraz z pochodnymi i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wyprodukowanych środków trwałych. Nie wlicza się tu wartości własnej pracy podatnika, jego współmałżonka i nastoletnich dzieci, wydatków ogólnych zarządu, ceny sprzedaży oraz pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów operacji pieniężnych, z wyłączeniem odsetek i prowizji naliczonych do dnia dostarczenia środka do użytku.
Jeżeli płatnik nie może wyznaczyć kosztu wyprodukowania. Wtenczas, wartość początkową środków trwałych określa się w wysokości określonej z uwzględnieniem cen rynkowych przez biegłego, powołanego przez podatnika.
Organ legislacyjny przewidział też pewne ułatwienie dla płatników podatku dochodowego od osób fizycznych w wypadku budynków mieszkalnych lub lokali mieszkalnych wynajmowanych, wydzierżawianych albo używanych przez właściciela na cele prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W takiej sytuacji płatnik może przyjmować jako wartość początkową w każdym roku podatkowym wartość stanowiącą iloczyn metrów kwadratowych powierzchni użytkowej tego budynku lub lokalu przyjętej dla celów podatku od nieruchomości i kwoty 988zł. W takim przypadku budynku/lokalu nie ujmuje się w ewidencji środków trwałych. Pomimo tego, od tak wytyczonej wartości dokonuje się odpisów amortyzacyjnych przy użyciu stawki rocznej 1,5% bez ograniczeń czasowych czasu amortyzacji!
Udoskonalenie środka trwałego
Gdy dokonaliśmy udoskonalenia środka trwałego, jego wartość początkową zwiększa się o sumę wydatków na ich udoskonalenie w tym także na zakup części składowych lub peryferyjnych, których jednostkowa cena nabycia przekracza 3500 zł. Środki trwałe uważa się za zmodernizowane, gdy suma kosztów poniesionych na ich polepszenie, rozbudowę, rekonstrukcję, adaptację lub modernizację w danym roku podatkowym przekracza 3 500 zł i wydatki te wpływają na wzrost wartości użytkowej w stosunku do wartości początkowej, mierzonej np. okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów i kosztami ich wykorzystywania.
Trwałe odłączenie części składowej od środka trwałego
W razie trwałego oddzielenia od konkretnego środka trwałego elementu składowego lub peryferyjnej ,wartość początkową tego środka zmniejsza się, od następnego miesiąca po oddzielenia, o różnicę między ceną nabycia (kosztem wytworzenia) oddzielonego elementu składowego a przypadającą na nią, w okresie połączenia, sumą odpisów amortyzacyjnych obliczoną przy zastosowaniu metody amortyzacji i stawki amortyzacyjnej stosowanej przy obliczaniu odpisów amortyzacyjnych tego środka trwałego.
Jeżeli odłączona część składowa zostanie następnie przyłączona do innego środka trwałego, w miesiącu połączenia zwiększa się wartość początkową tego innego środka o w/w/wyżej wymienioną różnicę.
Z cyklu czy wiesz że? Nota odsetkowa
Noty odsetkowe trzeba wystawiać w przypadku gdy kontrahent spóźni się z płatnością za fakturę. Wtedy mamy możliwość naliczyć odsetki ustawowe lub umowne.